मध्यपूर्वमा जारी युद्धका कारण इरानको मुद्रा रियाल अमेरिकी डलरको तुलनामा फेरि कमजोर भएको छ । मंगलबार तेहरानमा एक अमेरिकी डलरका लागि २५ लाखभन्दा बढी रियालमा कारोबार भएको थियो । यो रियालको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा कमजोर अवस्था हो ।
यसअघि सेप्टेम्बर २ मा एक अमेरिकी डलर बराबर २२ लाख रियाल पुगेको थियो । त्यसको २७ दिनपछि रियालले फेरि नयाँ न्यून विन्दु कायम गरेको हो । युद्ध सुरु भएयता इरानी मुद्रा लगातार दबाबमा रहँदै आएको छ ।
इरानको अर्थतन्त्र लामो समयदेखि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धको असरमा छ । इरानी तेलमाथि लगाइएको अमेरिकी प्रतिबन्धले देशको विदेशी मुद्रा आम्दानीमा असर गरेको छ । युद्ध सुरु भएपछि अमेरिकी प्रतिबन्ध र इरानी तेलमाथिको नाकाबन्दी थप कडा भएकाले आर्थिक समस्या झन् बढेको छ ।
मुद्रा कमजोर हुँदा इरानमा आयात हुने वस्तु महँगो हुन सक्छन्। यसले दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्ने र सर्वसाधारणमाथि आर्थिक दबाब थपिने जोखिम हुन्छ ।
यसैबीच, इरान र अमेरिकाबीच अप्रत्यक्ष वार्ताको सम्भावना पनि देखिएको छ । इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघ्चीले होर्मुज जलडमरूमध्य खोल्ने विषयमा भइरहेका छलफल थप गम्भीर बनेको बताउनुभएको छ ।
होर्मुज जलडमरूमध्य विश्वको महत्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्गमध्ये एक हो । युद्धका कारण यस क्षेत्रमा तनाव बढ्दा विश्व बजारमा तेलको आपूर्ति र मूल्यमा समेत असर पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ ।
अराघ्चीका अनुसार हालको छलफल मुख्य रूपमा होर्मुज जलडमरूमध्यमै केन्द्रित छ । उहाँले संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा सहभागी भएर न्यूयोर्कबाट फर्कनुअघि पाकिस्तान र कतारका मध्यस्थकर्तासँग भेटवार्ता गर्नुभएको थियो ।
कतारका मध्यस्थकर्ताहरूले चाँडै अमेरिकी पक्षसँग छलफल गर्ने अपेक्षा गरिएको उहाँले बताउनुभयो । यसले इरान र अमेरिकाबीच अप्रत्यक्ष वार्तालाई अघि बढाउने प्रयास भइरहेको देखाएको छ ।
यसैबीच, इरानी इस्लामिक क्रान्तिकारी गार्डका प्रमुख प्रवक्ताले अमेरिकी नागरिकलाई युद्धविरुद्ध सडकमा उत्रिएर विरोध प्रदर्शन गर्न आह्वान गर्नुभयो ।
इरानी मुद्रा कमजोर हुनु, आर्थिक प्रतिबन्ध थपिनु र युद्धका कारण व्यापार तथा तेल आपूर्तिमा अनिश्चितता बढ्नुले इरानको अर्थतन्त्रमा थप दबाब परेको छ । आगामी दिनमा युद्ध र इरान–अमेरिकाबीचको वार्ताको अवस्थाले देशको आर्थिक स्थितिमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्ने देखिन्छ ।