इरान–अमेरिका द्वन्द्व अन्त्य गर्न कूटनीतिमा फर्कन टर्कीको आग्रह

टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगानले अमेरिका–इरान युद्ध अन्त्य गर्न कूटनीतिक वार्ता ‘अबिलम्ब’ पुनः सुरु हुनुपने बताउनुभएको छ ।
उहाँले आफ्ना इरानी समकक्षीसँगको वार्तापछि यो धारणा सार्वजनिक गर्नुभएको हो ।
एर्दोगानले टर्कीको अन्ताल्या प्रान्तमा भइरहेको संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय जलवायु सम्मेलनको क्रममा इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानसँग भेट गर्नुभएको पुष्टि उहाँको कार्यालयले जनाएको छ ।
वार्ताका क्रममा एर्दोगानले ‘अबिलम्ब वार्ताको टेबलमा पुग्नुको महत्त्व’ रहेकोमा जोड दिनुभयो र टर्कीले शान्ति सुनिश्चित गर्ने प्रयासलाई निरन्तर समर्थन गर्ने बताउनुभयो ।
“सहमतिको साझा आधारलाई मजबुत बनाउनुपर्छ र कूटनीतिलाई मौका दिनुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो । उहाँले अमेरिकासँगको द्वन्द्व ‘सकेसम्म चाँडो अन्त्य हुनेमा’ विश्वास पनि व्यक्त गर्नुभयो ।
मध्यपूर्वको यो युद्ध फेब्रुअरी २८ मा अमेरिकी–इजरायली आक्रमणबाट सुरु भएको थियो, जसमा इरानका सर्वोच्च नेता आयतुल्लाह अली खामेनी लगायत कैयौँ नेता मारिनुभएको थियो ।
अमेरिकी आक्रमणको बदला लिन भन्दै इरानले क्षेत्रका विभिन्न देशमा मिसाइल र ड्रोन प्रहार ग¥यो भने लेबनान, यमन र इराकमा रहेका उसले समर्थन गर्ने समूहहरू पनि द्वन्द्वमा सामेल भए ।
बुधबार संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय जलवायु शिखर सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै पेजेस्कियानले संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायललाई इस्लामिक गणतन्त्रमाथिको आक्रमणका क्रममा गम्भीर वातावरणीय क्षति पु¥याएको आरोप लगाएका छन्।
“अमेरिका र यहुदी शासनद्वारा इरानमाथि हालै भएको आपराधिक र अवैध आक्रमणले वातावरणमा गम्भीर क्षति पु¥याएको छ, जसले वायुमण्डलमा प्रदूषक र हरितगृह ग्यासको ठूलो मात्रा निष्कासन गरेको छ,” उहाँले भन्नुभयो ।
युद्ध अन्त्य गर्न वार्ता गर्ने प्रयासलाई कतार र पाकिस्तानको नेतृत्वमा भएका कूटनीतिक छलफलले बल दिएका छन् भने टर्कीलगायतका केही मुलुकले यसलाई थप बल प्रदान गरेका देखिन्छ ।
तेहरानले रोकिएका सम्पत्ति फुकुवा गर्ने र प्रतिबन्ध हटाउने लगायतका मागहरू वासिङ्टनले स्वीकार गर्नुपर्ने बताएको छ। यसको बदलामा द्वन्द्व सुरुदेखि नै नाकाबन्दी गरेको महत्त्वपूर्ण ऊर्जा मार्ग हर्मुज जलमार्ग पुनः खोल्न इरान तयार छ ।