इजरायलको नेतृत्वका लागि आइजेनकोटसामु गठबन्धनका कठिन विकल्प

इजरायलका पूर्व सेना प्रमुख गादी आइजेनकोटसँग नयाँ संसदमा स्पष्ट बहुमत नभए पनि सरकार गठनका लागि केही हप्ताको समय छ । उहाँलाई बहुमत जुटाउन विभिन्न दलसँग गठबन्धन गर्नुपर्नेछ, तर उपलब्ध विकल्पमध्ये कुनै पनि सहज देखिँदैन ।

एक सय २० सदस्यीय संसदमा सरकार गठनका लागि कम्तीमा ६१ सिट आवश्यक पर्छ । राष्ट्रपति आइज्याक हर्जोगले आइतबार आइजेनकोटलाई सरकार गठनको आदेश दिनुभएको छ । उहाँलाई बहुमत जुटाउन २८ दिनको समय दिइएको छ । राष्ट्रपतिले आवश्यक ठानेमा थप १४ दिन म्याद दिन सक्नुहुन्छ ।

– अरब इजरायली दलको समर्थनमा अल्पमतको सरकार –

आइजेनकोटले प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूलाई सत्ताबाट हटाउन ‘राष्ट्रिय सङ्कटकालीन’ सरकार गठनको प्रस्ताव गर्नुभएको छ । त्यसका लागि उहाँले अन्य दल तत्काल सरकारमा सहभागी नभए पनि आफ्नो नेतृत्वमा सरकार गठन गर्न समर्थन जुटाउने विकल्प अघि सार्नुभएको छ ।

यसका लागि अरब इजरायली दलहरूको समर्थन महत्वपूर्ण हुन सक्छ । नेतान्याहू नेतृत्वको अति दक्षिणपन्थी सरकारको विभेदकारी नीतिप्रति असन्तुष्ट अरब समुदायका दलहरूले अक्टोबर २७ को निर्वाचनमा १९ सिट जितेका छन् । आइजेनकोटको विपक्षी गठबन्धनले ४८ सिट जित्दा नेतान्याहूको गठबन्धनले ५३ सिट प्राप्त गरेको छ ।

अरब दलहरूको समर्थन पाएमा आइजेनकोटले आवश्यक बहुमत जुटाउन सक्छन् । तर यस्तो सरकार कमजोर हुने जोखिम छ । विशेषगरी गाजामा इजरायलको सैन्य कारबाहीलगायत विषयमा नीतिगत मतभेद देखिए सरकार टिकाउन कठिन हुन सक्छ ।

अरब इजरायलीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने दुई प्रमुख दलमध्ये आठ सिट भएको ‘राम’ पार्टी तुलनात्मक रूपमा मध्यमार्गी मानिन्छ । ११ सिट भएको वामपन्थी ‘जोइन्ट लिस्ट’ तटस्थ बसेमा पनि आइजेनकोटलाई सरकार टिकाउन सहज हुन सक्छ । तर दक्षिणपन्थी नेता एभिग्डोर लिबरम्यानले अरब दलको समर्थनमा बन्ने सरकारमा सहभागी नहुने बताउनुभएको छ ।

अति–अर्थोडक्स दलसँग गठबन्धन –
अर्को विकल्प अति–अर्थोडक्स यहूदी दलहरूको समर्थन जुटाउनु हो । विपक्षी दलहरूले अनिवार्य सैन्य सेवाबाट अति–अर्थोडक्स समुदायलाई दिइएको छुट अन्त्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । गाजा, लेबनान र इरानमा जारी युद्धका कारण रिजर्भ सैनिकहरूले पटकपटक सेवा गर्नुपरेको अवस्थामा उक्त छुटप्रति अन्य इजरायली समुदायमा असन्तुष्टि बढेको छ ।

तर लिबरम्यानले अरब दलसँग गठबन्धन गर्नुभन्दा अति–अर्थोडक्स दलसँग सहकार्य गर्न सकिने सङ्केत दिनुभएको छ । नेतान्याहूका समर्थक रहेका दुई दल शास र संयुक्त टोरा यहूदी धर्मसँग १३ सिट छन् । सैन्य सेवासम्बन्धी छुट कायम राख्ने कानुनी व्यवस्था सुनिश्चित भए उनीहरूले आइजेनकोटलाई समर्थन गर्न सक्ने सम्भावना छ ।

राष्ट्रिय एकता सरकार
आइजेनकोट र नेतान्याहू दुवैले राष्ट्रिय एकता सरकार गठनको प्रस्ताव गरेका छन् । तर दुवै आफूले नै सरकारको नेतृत्व गर्नुपर्ने अडानमा छन् ।

आइजेनकोटले नेतान्याहूलाई सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासको आक्रमण रोक्न असफल भएको, देशमा विभाजन बढाएको र भ्रष्टाचारको आरोप लागेको भन्दै नेतृत्वका लागि अयोग्य ठहर गर्नुभएको छ । नेतान्याहूले पनि आइजेनकोटको नेतृत्वमा काम गर्ने इच्छा देखाउनुभएको छैन् ।

अन्य विकल्प सफल नभए नयाँ निर्वाचन टार्न राष्ट्रिय एकता सरकार गठन हुन सक्छ । राष्ट्रपति हर्जोगले पनि राजनीतिक ध्रुवीकरण कम गर्न यस्तो सरकारलाई स्वागत गर्ने सङ्केत दिनुभएको छ ।

सन् २०१९ देखि २०२२ सम्म इजरायलमा राजनीतिक गतिरोधका कारण पाँच पटक निर्वाचन भएको थियो । सन् २०२० मा नेतान्याहूले पूर्व सैन्य प्रमुख बेनी गान्ट्जसँग राष्ट्रिय एकता सरकार गठन गरे पनि गठबन्धन लामो समय टिक्न सकेन । त्यसपछि देश पुनः निर्वाचनमा गएको थियो ।