म्यान्मामा तेलका कुवामाथि द्वन्द्व

मध्यपूर्वको युद्धले इन्धन आपूर्तिमा दबाब बढाएपछि म्यान्माको सुक्खा मध्य क्षेत्रमा रहेका साना तेल उद्योगहरू गृहयुद्धको निशाना बनेका छन् । तेलको बढ्दो मूल्यसँगै विद्रोही र सेनाबीच कुवा नियन्त्रणको प्रतिस्पर्धा चर्किँदा मजदुरहरू जोखिममा परेका छन् ।

म्यान्माले आवश्यक इन्धनको करिब ९० प्रतिशत आयात गर्ने गरेको छ । म्यागवे क्षेत्रको मियाङमा स्थानीय उत्पादकहरूले परम्परागत प्रविधिबाट तेल निकाल्दै आएका छन् । ‘अन्यार दुबई’ नामले चिनिने यस क्षेत्रमा काम गर्ने मजदुरले सातामा करिब ५० अमेरिकी डलर कमाउँछन् । तर, दुवै पक्षको आक्रमणबाट जोगिन पटकपटक भाग्नुपर्ने अवस्था रहेको एक मजदुरले बताएका छन् ।

विद्रोहीहरूले सन् २०२३ देखि यस क्षेत्रका तेल कुवा नियन्त्रणमा रहेको दाबी गर्दै आएका छन् । यस वर्ष यहाँ भएका हवाई तथा ड्रोन आक्रमण सन् २०२५ भरिको भन्दा बढी भएको द्वन्द्व निगरानी संस्था एसिएलइडीले जनाएको छ । सेनाले भने सेप्टेम्बरको कारबाहीमा मियाङ र छिमेकी पकोक्कुका ८६५ भन्दा बढी कुवा कब्जा गरेको दाबी गरेको छ ।

सन् २०२१ को सैनिक ‘कू’ पछि चर्किएको गृहयुद्धमा सबै पक्षले प्राकृतिक स्रोतबाट आम्दानी जुटाउँदै आएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय सङ्कट समूहका म्यान्मासम्बन्धी वरिष्ठ सल्लाहकार थोमस किनका अनुसार साना तेल उद्योगको उत्पादन विश्व बजारका लागि ठूलो नभए पनि विद्रोहीलाई युद्ध सञ्चालन गर्न आवश्यक आम्दानी जुटाउन पर्याप्त छ । म्यान्मामा गत वर्ष दैनिक करिब छ हजार ब्यारेल तेल उत्पादन भएको अमेरिकी ऊर्जा सूचना प्रशासनको तथ्याङ्क छ ।